NewB en de logge financiële wereld 27/08/2020 . Sigrid

image that represent NewB en de logge financiële wereld

NewB streeft ernaar om zoveel mogelijk samen te werken met leveranciers die onze waarden delen. Af en toe staan we echter voor beslissingen waarin het compromis de enige mogelijke weg is. Het bewijst eens te meer hoe zeer de financiële wereld snakt naar een speler als NewB.

In een reeks korte video’s legde NewB-bestuurder Koen De Vidts in 2019 haarfijn uit wat NewB is, waarom de bank werd opgericht en voor welk systeem ze een alternatief zal bieden. Hij vertelde ook waarom NewB zo hard durft te roepen voor welke waarden het staat staat: je stelt je daarmee inderdaad kwetsbaar op, in de wetenschap dat je eens zo hard zal worden afgerekend op je beslissingen als je blundert, maar net die kwetsbaarheid is een goede garantie dat je het wél waarmaakt. 

Streng, maar niet alleen op de wereld

Dat geldt zeker voor NewB, dat een college van 116.000 coöperanten, 340 lidorganisaties, 11 institutionele investeerders en een maatschappelijk comité heeft die samen streng waken over de waarden. Die tienduizenden mensen, waaronder mogelijk jijzelf, hebben gekozen voor de bank omdat ze geloven in het plan om de financiële wereld van binnenuit te verbeteren. De leidraad daarbij is het ondersteunen van oplossingen voor de prangende maatschappelijke en ecologische uitdagingen waar we voor staan.

NewB legt de lat hoog. De voorwaarden die de coöperatie hanteert voor samenwerkingen met andere ondernemingen en leveranciers op sociaal en ecologisch vlak en op het gebied van goed bestuur zijn zeer streng. Het maakt NewB een van de meest veeleisende actoren in de financiële sector. Maar waar in de landbouw- of voedselsector de laatste jaren heel wat initiatieven succesvol de transitie al doormaakten, blijft de financiële sector een logge, achterop mankende reus. Zwaar en diep verankerd in het klassieke kapitalisme is er soms geen weg omheen, noch om de traag krakende raderen die de sector in stand houden.

Een bank oprichten is een zeer ingewikkelde onderneming en dat helemaal alleen en autonoom doen is onmogelijk. We zijn verplicht tot samenwerkingen met spelers in een sector die we net proberen te veranderen en die nog in de kinderschoenen staat op het gebied van verantwoord ondernemen.

Niet al onze partners zullen onze waarden delen of ze even hoog in het vaandel dragen. Daarbij zijn er duidelijke, absolute no-gozones: onder meer bedrijven die regimes steunen die de mensenrechten niet respecteren, die oorlogs- of geweldzuchtig, racistisch of homofoob zijn, blijven uitgesloten van samenwerkingen met NewB. Maar hoe vermijden we samenwerkingen met andere bedrijven die in een grijze zone opereren? Kan dat wel? Waar trek je de grens tussen wat wel en wat niet aanvaardbaar is? Van bij het begin stoten we op dergelijke vragen. Het laatste voorbeeld dateert van net voor de zomer van 2020.

Big Four, big system: een voorbeeld

In de weken voorafgaand aan de algemene vergadering  van juni 2020 kregen we meer dan 200 mails met vragen over de agendapunten. Alle vraagstellers kregen een antwoord en in een artikel op onze blog vatten we de meest gestelde vragen samen. Eén daarvan ging over de samenwerking met bedrijfsrevisor KPMG: “Waarom gaat NewB in zee met een van de Big Four, de vier grootste boekhoud- en revisorenkantoren ter wereld, die met hun praktijken mee aan de basis lagen van de financiële crisis?” luidde een variant. Een van de kritieken op de Big Four is dat ze een marktmonopolie in de hand werken. Laat dat nu net de reden zijn waarom NewB met hen in zee gaat: NewB wordt een volwaardige bank en dus een kredietinstelling. In België is er een beperkt aantal erkende revisoren die de rekeningen van kredietinstellingen mogen controleren. De meeste behoren tot de Big Four of een vijfde speler van hetzelfde allooi. Kleinere spelers in die lijst hebben onvoldoende ervaring in het nazicht van de rekeningen van een bank. Deze opstartfase is delicaat en belangrijk, we wilden hier geen risico’s nemen. Omdat ons project zo pril is, kozen we voor de veiligste optie. Ook die voorzichtigheid behoort tot onze waarden. Het voorbeeld van KPMG is een uitschieter, maar we kunnen ervan uitgaan dat NewB nog voor dergelijke keuzes komt te staan en soms voor voldongen feiten. Duidelijker dan met dit voorbeeld kunnen we niet aantonen hoe hard een systeemverandering nodig is.

Het handvest biedt houvast

Wat kunnen we dan wel proactief doen? De medewerkers van NewB moeten in hun dagelijkse werk in de eerste plaats te rade gaan bij zichzelf. Bij de minste twijfel gaan we eerst en altijd met elkaar in gesprek. Beslissingen toetsen we af aan de waarden waarop de coöperatie is gebouwd. We staan daarin niet alleen. De 16 leden van het eerder genoemd maatschappelijk comité zijn coöperanten met uiteenlopende profielen wat betreft leeftijd, moedertaal en geslacht. Zij waken erover dat NewB bij al haar activiteiten trouw blijft aan haar kernwaarden. Ze doen dat onbezoldigd. Het comité baseert zich voor zijn werk onder meer op het sociaal en ecologisch handvest. De tekst is gebaseerd op de 13 waarden van de coöperatie en behandelt haar houding ten aanzien van de verschillende aspecten van de bedrijfsvoering, van de beleggingsvoorwaarden over de communicatie tot het personeelsbeleid. De ontwerptekst telt op dit moment meer dan 100 pagina’s en ligt bij de vertaler. Die eerste versie is het resultaat van samenwerking tussen het maatschappelijk comité en het team.  

Bij de volgende algemene vergadering die weer fysiek kan doorgaan leggen we de tekst ter discussie op tafel. Als coöperant ontvang je hem van tevoren. Tijdens workshops kunnen we ons er samen over buigen. Zo wordt het een levend, bruikbaar document waar de hele coöperatie zich kan achter scharen.

Maar laten we nu al een tipje van de sluier lichten. Over de leveranciers waarmee NewB samenwerkt is het handvest duidelijk: leveranciers worden geëvalueerd vóór NewB een contract met hen tekent. De evaluatie- en selectieprocedure voor leveranciers houdt rekening met economische criteria maar ook met maatschappelijke, ecologische en bestuurscriteria. De score die een leverancier op basis van die evaluatie krijgt toegekend, blijft slechts twee jaar geldig voor ze wordt herzien. Zodra we zien dat een leverancier niet of niet meer handelt in overeenstemming met de waarden, gaat NewB met het bedrijf of de ondernemer in kwestie in gesprek.

Op die manier wil NewB altijd de best mogelijke keuze maken en als er toch een compromis nodig is, daar niet alleen duidelijk over communiceren, maar ook de leveranciers in kwestie bevragen over hun ethische kader en hen aansporen tot het trekken van strakkere lijnen.

Niets zal vanaf het begin perfect lopen, dat wisten we van bij aanvang. In de stevig verankerde financiële wereld komen we geheid nog voor moeilijke keuzes te staan waarbij geen van de oplossingen ideaal is. We geloven wel dat we door onze werkwijze in staat zijn om de coöperatie voortdurend te verbeteren.

Iedere keer dat we op een knooppunt aankomen waar we een compromis moeten sluiten, staan we ook op een pijnpunt in de economie. Daarom vinden we het van het grootste belang dat we daarover in alle transparantie communiceren. Daarmee stellen we ons inderdaad kwetsbaar op. Maar het geeft alle coöperanten de kans om mee te denken en we nodigen hen graag uit om kritische vragen te blijven stellen. Wie dat al deed, bijvoorbeeld in aanloop naar de Algemene Vergadering, willen we graag danken. Jullie waakzaamheid is de beste garantie dat de waarden voorop blijven staan.

 

Afbeeldingen
Wolkenkrabbers Jan Vašek via Pixabay 
Kind in doolhof Arek Socha via Pixabay