NewB: het idee van een andere bank 25/04/2019 . Matthias

image that represent NewB: het idee van een andere bank

Voor NewB begon 2019 met de indiening van een licentieaanvraag bij de Nationale Bank van België (NBB). Deze officiële aanvraag is het resultaat van jarenlang intensief voorbereidend werk. Het dossier wordt nu onderzocht door de toezichthouder die binnen de 12 maanden zal beslissen of NewB al dan niet een banklicentie krijgt in 2020.

2 vaststellingen bij de start van NewB …

Het idee om een coöperatieve ethische bank op te richten, is het gevolg van een dubbele vaststelling.
Ten eerste is er de enorme homogeniteit van het Belgische banklandschap. Ons land telt 90 banken. Daarvan zijn er 75 filialen of dochterondernemingen van buitenlandse banken. Maar liefst 83% van de banken in België komt dus uit het buitenland [1]: die oververtegenwoordiging is frappant. Een andere invalshoek is de vennootschapsvorm van al die banken, en dus hun bankmodel. Coöperatieve banken zijn niet erg aanwezig in België. Alle andere banken zijn vennootschappen [2]. Er is dus niet bepaald sprake van diversiteit in het Belgische banklandschap, integendeel. 

De tweede vaststelling is misschien nog fundamenteler, en draait rond de onverantwoordelijkheid die de grootbanken vertonen in hun beroep. De financiële crisis van 2008 bracht heel wat risicovolle, onverantwoorde en zelfs illegale praktijken van de traditionele banksector aan het licht. Zulk gedrag lijkt geoorloofd – en zal zich herhalen – als banken een ongeremde wedloop naar winst als uitgangspunt blijven nemen. En hoe leg je anders uit dat een grootbank die in België aanwezig is, in 2016-2017 maar liefst 12,8 miljard euro investeerde in fossiele brandstoffen en amper 3,3 miljard in hernieuwbare energie? [3] Tien jaar na de crisis smaakt dezelfde vaststelling alleen maar zuurder: de traditionele banken zijn niet in staat om mee te werken aan de sociale en ecologische transitie waar onze maatschappij zo naar snakt.


NewB wil een coherent antwoord formuleren op beide vaststellingen. Er is nood aan een Belgische bank. Aan een coöperatieve bank. Een bank die bouwt aan een samenleving die respect heeft voor mens en planeet. En een bank die – als haar model aanslaat – als voorbeeld kan dienen voor de rest van de sector.

Inspirerende voorbeelden uit het buitenland

Nochtans ziet de situatie er elders in Europa totaal verschillend uit. Akkoord, de algemene tendens is een daling van het aantal banken en de samensmelting van bestaande banken [4]. Maar in sommige landen zijn de huidige spelers heel divers. Dat is bijvoorbeeld het geval in Duitsland. Opvallend aan de Duitse situatie is de belangrijke rol van de 400 publieke spaarbanken voor de financiering van de regionale economie, net als de rol van de 900 coöperatieve banken voor de financiering van projecten van hun coöperanten [5]. Hetzelfde geldt voor kleine buur Oostenrijk. Daar zorgen ongeveer 600 banken voor een indrukwekkende diversiteit: privébanken, publieke banken voor hypothecaire kredieten, coöperatieve banken of spaarkassen, enzovoort. Het is dus mogelijk om het anders aan te pakken dan in België, waar een handvol privébanken de hele markt in zijn macht heeft.
Ook al zijn coöperatieve banken in een aantal landen dus goed ingeburgerd, dat betekent nog niet dat ze er allemaal in slagen om een voorbeeldrol te spelen als ethische spelers. Zulke banken zijn inderdaad gebaseerd op een collectief bestuur en op de concrete economische noden van hun leden, maar toch zijn er enkelen die in dezelfde val trappen als de traditionele banken. Gelukkig zijn er ook buitenlandse coöperatieve banken die een echte inspiratie zijn voor NewB. Dat is zeker waar voor de Duitse bank GLS (50.000 leden) [6], voor Banca Popolare Etica in Italië (50.000 klanten) [7], voor Crédit Coopératif in Frankrijk (300.000 klanten) [8] of voor Ekobanken in Zweden [9]

Hoe gaat NewB het verschil maken?

Als er bij onze buren ruimte is voor ethische coöperatieve banken, waarom zouden we er dan ook geen kunnen oprichten in België? Dat is het ambitieuze doel van NewB. Het DNA van de toekomstige bank werd van bij het begin vastgelegd: 

1.    Het coöperatieve karakter van NewB laat een horizontale structuur toe. Elke coöperant heeft een stem op de algemene vergadering. Het maakt daarbij niet uit hoeveel hij of zij in NewB investeerde. Bovendien plaveit dit coöperatieve principe de weg naar participatie, transparantie en democratische controle bij NewB.
2.    De 13 waarden [10] die werden opgenomen in de statuten geven richting aan het beleid, aan de inhoud van financiële producten en aan de uitrol van die producten.
3.    De algemene vergadering verkiest een onafhankelijk maatschappelijk comité. Dat ziet erop toe dat de strategie en de beslissingen bij NewB altijd de 13 kernwaarden respecteren.
4.    Tot slot verbieden de interne regels bedrijfswagens en bonussen, schrijven ze een salarisplafond voor en leggen ze soberheid op (van de kantoorruimtes tot zakenlunches, onder andere).

Antwoord op individuele en collectieve behoeften

Een bank zoals NewB moet een antwoord formuleren op een dubbele behoefte. De eerste is de dringende, maatschappelijke vraag naar een andere bankwereld. Maar om als bank echt een verschil te maken, zal NewB ook individuele behoeften moeten invullen. Ze moet de bank kunnen worden voor de financiële basisnoden van de gemiddelde Belg. Gelukkig wil NewB van bij de start zo’n basisbank zijn, met een zichtrekening en een bankkaart voor dagelijkse uitgaven, een spaarrekening die garandeert dat spaargeld alleen zal worden aangewend om ethische en duurzame projecten te ondersteunen, en leningen op korte termijn (in eerste instantie). En dat allemaal voor particulieren, bedrijven en middenveldorganisaties.

Unieke kans?

Omdat de oprichting van een bank zo’n enorme uitdaging is, moeten daar wel collectieve inspanningen tegenover staan, zeker in het geval van NewB. Als de laatste oprichting van een Belgische bank al meer dan 60 jaar achter ons ligt, staan we vandaag voor een historische kans. De stand van zaken van NewB laat voor het eerst toe om echt te mogen hopen op de realisatie van het project. De licentieaanvraag van afgelopen 29 januari betekende ook de start van 12 cruciale maanden. Het is in 2019 belangrijker dan ooit dat zo veel mogelijk mensen zich achter dit collectieve project scharen.

Bent u nog geen lid? Word dan vandaag nog coöperant voor € 20 op www.newb.coop. Help mee om bankieren voorgoed te veranderen in enkele kliks.
 

[1] Tegenover 53% in Nederland, 41% in Frankrijk en 8% in Duitsland. Zie de ‘Facts & figures 2016-2017’ van Febelfin op https://www.febelfin.be/nl/cijfers/de-belgische-financiele-sector-detail

[2] Zie “De in België gevestigde banken : individuele gegevens voor het boekjaar 2016” van Febelfin op https://www.febelfin.be/nl/cijfers/individuele-cijfers-bank

[3] Zie het rapport van Oxfam Frankrijk van november 2018, ‘Banques françaises, les fossiles raflent la mise’, op https://www.oxfamfrance.org/wp content/uploads/2018/11/BanquesFrancaises_Fossiles_Nov2018.pdf

[4]  Zie https://www.ebf.eu/facts-and-figures/structure-and-economic-contribution-of-the-banking-sector/

[5] Zie ‘Germany’s banking sector: facts & figures’ (september 2018): https://www.ebf.eu/germany/

[6] Zie de website van GLS Bank: https://www.gls.de/privatkunden/gls-bank/ueber-uns/

[7] Zie de website van Banca Etica: https://www.bancaetica.it/idee-et-finalites

[8] Zie de website van Crédit Coopératif: https://www.credit-cooperatif.coop/

[9] Zie de website van Ekobanken: https://www.ekobanken.se/en/

[10] Zie www.newb.coop/nl/values

 

Openbare aanbieding vrijgesteld van prospectus overeenkomstig artikel 7, § 1, 2°, a), van de wet van 11 juli 2018. Maximumbedrag openbare aanbieding: € 3.500.000. Maximumbedrag in B-aandelen waarop kan worden ingeschreven (vanaf 15 november 2018) (i) door natuurlijke personen: € 20 (ii) door rechtspersonen: € 100. Aandelen voor coöperanten zijn beleggingsproducten die risico’s inhouden. Voor meer informatie kunt u de informatienota van de FSMA raadplegen die beschikbaar is op onze website www.newb.coop.