Tien tips voor een brandveiliger woning 16/09/2020 . Sigrid

image that represent Tien tips voor een brandveiliger woning

Wie een woningbrand heeft meegemaakt of gezien, zelfs van op afstand, weet hoe vernietigend die kan zijn. Wat nog overeind blijft, loopt meestal veel schade op door de bluswerken. Ook de geur van een brand is moeilijk weg te krijgen uit huis en inboedel. De schoonmaak is een hele klus en kost een hoop geld. Het is dus niet zo gek dat zowat iedereen een brandverzekering heeft en dat ze verplicht is voor huurders en verhuurders.Bovendien kan de menselijk tol heel hoog zijn. Preventie is altijd beter, natuurlijk. Je kan je huis met een paar vuistregels al een stuk brandveiliger maken.  

Om je de beste raad te geven, staken we ons licht op bij twee experts ter zake: Jan De Saedeleer is diensthoofd van de afdeling brandpreventie van de algemene directie civiele veiligheid. Tim Renders is brandpreventieadviseur en voert al enkele jaren strijd voor een betere gegevensopslag omtrent (woning)branden.

Waar brandt het (en hoe lang en waarom)?

“Niemand zal jou kunnen zeggen welke de meest voorkomende oorzaak voor woningbrand is,” steekt Tim Renders ontluisterend van wal. “Die cijfers zijn nergens te vinden.” Tim is opgeleid als maatschappelijk assistent en startte in 1996 als negentienjarige als vrijwillige brandweerman. Hij had al gauw door dat hoewel de brandweer altijd nodig zal zijn, hij met preventie nog veel meer levens kon redden. Om te weten waar hij het best kon beginnen zocht hij naar statistieken van de brandweer en moest vaststellen dat die er niet waren. Later, als professionele brandweerman, begon hij zelf de cijfers zo goed en kwaad als het kan bij te houden. Hij concentreert zich op woningbranden met een dodelijke afloop. “Ik haal mijn materiaal uit krantenartikels en ander nieuws. Zo tracht ik een beeld te krijgen van de aantallen. Dat kan misschien onzorgvuldig lijken en ik krijg daar vaak commentaar op, maar de trieste waarheid is dat niemand beter doet op dit moment - voor zover ik weet.”

Uiteraard zijn er veel verschillende redenen waarom de informatie moeilijk te achterhalen is, zegt ook Jan De Saedeleer van de Civiele Veiligheid: “De oorzaak van branden wordt niet systematisch onderzocht en ook niet geregistreerd in de interventieverslagen van de brandweer.  Enkel in het geval er mogelijk een misdrijf in het spel is, bijvoorbeeld. bij brandstichting of bij moord(poging), zal door een brandonderzoeker verder gezocht worden, maar dan hoort deze informatie bij het geheim van het gerechtelijk onderzoek.  Hierdoor missen we inderdaad interessante info.  Zo weten we niet welke type droogkast vaak brand veroorzaakt of dat het aantal branden van televisietoestellen afneemt sinds er bijna geen beeldbuizen meer zijn. Die informatie is er niet.”

Tim Renders beaamt dit: “In Vlaanderen en Nederland samen hebben 30 branden de pers gehaald waar de oorzaak een elektrische fiets was die stond te laden. Goed, dat weten we dan. Maar welke merken zijn het? Was de oorzaak de fiets zelf? Was de batterij versleten? Waren die fietsen slecht aangesloten? Lag er iets brandbaars op de accu? Dat soort informatie krijg je niet als je er niet actief naar zoekt. En dat zijn dan nog alleen de gevallen die de pers halen. Het advies van de overheid luidde: ‘investeer in kwaliteitsvolle batterijen’, maar vervolgens kan niemand zeggen wat een goede batterij dan precies is.”

De brandweer is momenteel georganiseerd in 35 hulpverleningszones (20 in Vlaanderen, 14 in Wallonië en een Brusselse Hoofdstedelijke Brandweerdienst), deze hebben een eigen autonomie.  De interventieleiders in al die zones brengen van elke interventie een verslag uit met informatie over de interventie. Deze verslagen worden dan verzameld en jaarlijks doorgestuurd naar de FOD Binnenlandse Zaken.  Dat gebeurt niet altijd op tijd. De meest recente informatie die  Binnenlandse Zaken op haar website publiceert is het verslag van de Brandweerstatistieken 2017. “In dat jaar lieten 50 mensen het leven bij branden op Belgisch grondgebied. Maar de cijfers van een grote Vlaamse stad ontbreken in het verslag, dus het geeft een vertekend beeld,” zegt Tim Renders. “In 2020 heb ik overigens al 55 dodelijke slachtoffers geteld in België en het jaar is nog niet om.”

Renders vindt het ongehoord dat de rapportering zo achterop hinkt in dit informatietijdperk. “De brandweer zou binnen het half uur die informatie moeten kunnen opzoeken. Er zijn ook zones die wel op tijd en correct rapporteren, maar ze doen dat niet allemaal. Ik blijf hopen dat alle hulpverleningzones de gegevens van hun interventies ingeven zodat we eindelijk kunnen beschikken over complete en correcte interventiecijfers voor België.”

Sherlock verzekeringen, goedemiddag

Een verrassende rol ligt hier weggelegd voor de verzekeringen. “Verzekeraars graven doorgaans dieper ter plaatse,” zegt Jan De Saedeleer. Ze willen er het fijne van weten, want zij moeten uitpluizen wie zal opdraaien voor de kosten. Het zou een mooie zaak zijn mochten verzekeraars de informatie die ze op die manier verzamelen loggen en samenbrengen, liefst internationaal. Dan zouden we bijvoorbeeld een Europese databank kunnen aanleggen met informatie over oorzaken, wat noodzakelijk is om werk te maken van preventie.”

Tim Renders meent dat de brandweer, het parket en de verzekeringen zouden moeten samenwerken. “Als een van de drie al ter plaatse is geweest en de anderen komen daarna pas aan, is de site al gecontamineerd. Dingen worden verplaatst, er zijn overal voetsporen, enzovoort. Dat is nefast voor de kwaliteit van het onderzoek. Als ze daarentegen zouden samenwerken, bundelen ze hun sterktes. Met de verzamelde gegevens zouden we een veel degelijker preventiebeleid kunnen voeren. Eén verzekeraar zal de eerste zijn. Waarom jullie niet?

 

Brand discrimineert

Wat weten we wel? Tim Renders kan uit zijn ervaring als brandweerman én dataverzamelaar putten.

Zeker is dat het aantal woningbranden de laatste jaren toeneemt en dat heeft alles te maken met de toestellen die we de hele tijd opladen. De eerder genoemde elektrische fiets is dus een nieuwe boosdoener, maar ook telefoons, elektrische steps, e-sigaretten, enzovoort. “Ik laad mijn telefoon nooit ofte nimmer ’s nachts op,” zegt Tim Renders. “Dat is ook helemaal niet nodig. Steek hem nog even in voor je gaat slapen en ’s ochtends terwijl je doucht. Zo’n telefoon is na anderhalf uur wel vol, maar als je hem ’s nachts oplaadt, blijft hij daarna misschien nog zes uur onnodig in het stopcontact zitten. Vroeger trokken de mensen trouwens alle stekkers uit als het onweerde, maar dat gebruik is er wat uitgegaan. Toch is het aan te raden.”

Andere oorzaken zijn dan weer seizoensgebonden, denk maar aan barbecues of open haarden en kachels. “Sinds het coronavirus ons thuis houdt, zien we een toename in het aantal branden door het verbranden van onkruid. Mensen zijn massaal in hun tuin beginnen werken.”

In dichtbevolkte gebieden ligt het aantal branden en slachtoffers hoger, dat is normaal. “Waarschijnlijk is er ook een verband met de levensstandaard; mensen die uit armoede in slecht onderhouden huizen wonen zullen waarschijnlijk meer risico lopen, maar nogmaals: ik vermoed dat, want ook daarover bestaan geen heldere cijfers. In Nederland zijn ze daar directer over. Daar durven ze het gewoon zeggen: brand discrimineert.”

Wat kan je zelf doen?

Dit zijn de tips van de brandpreventieadviseur.

  1. Hang voldoende rookmelders in je huis. 1 per verdieping is eigenlijk niet genoeg.  Liefst één in elke ruimte waar het kan branden. Zorg dat ze van goede kwaliteit zijn, met een batterij die 10 jaar meegaat. Als je groot woont, is het interessant om rookmelders te kiezen die je onderling kan verbinden, zodat je het alarm zeker hoort. Als je slaapt, ruik je niets!
  2. Zorg dat je een vluchtplan klaar hebt en oefen dat af en toe, ook thuis.
  3. Trek stekkers altijd uit het stopcontact als je gaat slapen, niet thuis bent en als het onweert.
  4. Laad je toestellen overdag op: telefoons, laptops, fietsen, elektrische steps, hooverboards, tablets, e-sigaretten, enzovoort. Als het toch ’s nachts moet, leg de lader dan onder de rookmelder op een stenen vloer, niet op een sofa en zeker niet in je bed.
  5. Gebruik je een kachel of open haard, laat je schouw dan tijdig schoonmaken.
  6. Maak de filters van je toestellen zoals droogtrommels regelmatig schoon. Laat de toestellen zo min mogelijk draaien als je slaapt.

Heb je de brandweer toch nodig?

  1. Zorg voor een leesbaar huisnummer, zo weet de brandweer waar ze moeten zijn.
  2. Houd een zaklamp bij je bed.
  3. Plaats geen elektrische rolluiken aan je voor- en achterdeur.
  4. Laat altijd een sleutel op de deur zitten of leg hem vlak bij de deur, zodat je buiten kan.

En voor je brandverzekering kan je bij NewB terecht. Je bent er in goede handen en je steunt er de coöperatie mee. 

 

Voor meer tips over brandveiligheid: leefbrandveilig.be 

Beeld brandweerwagens via Tim Renders
Beeld brandblusser Pjotr Chrobot, Unsplash